Địa chính trị rung chuyển ngành chip: Samsung và SK Hynix “bốc hơi” 200 tỷ USD vốn hóa

Cuộc xung đột quân sự bùng phát tại Trung Đông từ cuối tháng 2.2026 giữa Mỹ, Israel và Iran đang lan rộng tác động sang lĩnh vực công nghệ. Không chỉ thị trường năng lượng, ngành bán dẫn toàn cầu cũng bắt đầu chịu những cú sốc mới khi nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng và chi phí sản xuất tăng mạnh.

Một trong những rủi ro lớn nhất nằm ở nguồn cung các loại khí hiếm và hóa chất chiến lược phục vụ sản xuất chip. Ngành bán dẫn phụ thuộc đáng kể vào helium và bromine, hai vật liệu quan trọng trong nhiều công đoạn chế tạo vi mạch.

Helium đóng vai trò thiết yếu trong quá trình quang khắc, công nghệ dùng để khắc các mạch điện siêu nhỏ lên wafer silicon, đồng thời được sử dụng trong các hệ thống kiểm soát nhiệt của nhà máy bán dẫn. Theo dữ liệu từ Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ, Qatar hiện cung cấp hơn 33% helium toàn cầu. Lo ngại về rủi ro địa chính trị nhanh chóng trở thành hiện thực khi cơ sở tinh chế helium tại Ras Laffan Industrial City của QatarEnergy bị tấn công bằng máy bay không người lái và phải tạm ngừng hoạt động.

Các chuyên gia cảnh báo nếu căng thẳng leo thang và tuyến vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn, khoảng 25% nguồn cung helium toàn cầu có thể biến mất khỏi thị trường. Điều này sẽ gây áp lực lớn lên các dây chuyền sản xuất chip vốn phụ thuộc vào nguồn khí này.

Bên cạnh helium, nguồn cung bromine cũng đang đối mặt với nguy cơ gián đoạn. Khoảng hai phần ba sản lượng bromine của thế giới tập trung tại Israel và Jordan. Đây là hóa chất quan trọng trong nhiều quy trình xử lý vật liệu và sản xuất linh kiện bán dẫn.

Những rủi ro này nhanh chóng phản ánh lên thị trường tài chính. Cổ phiếu của hai nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới là Samsung Electronics và SK Hynix đã giảm mạnh, khiến tổng vốn hóa thị trường của hai doanh nghiệp này mất hơn 200 tỷ USD kể từ khi xung đột bùng phát. Chỉ số theo dõi nhóm cổ phiếu bán dẫn toàn cầu như VanEck Semiconductor ETF cũng ghi nhận mức giảm khoảng 3%, cho thấy tâm lý thận trọng đang lan rộng trong giới đầu tư.

Ngoài nguy cơ gián đoạn vật liệu, sự leo thang của giá năng lượng cũng tạo thêm áp lực cho ngành công nghệ. Giá dầu Brent vượt mốc 100 USD/thùng đang làm dấy lên lo ngại về chi phí vận hành của các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo.

Các cụm máy chủ AI của những tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft, Amazon hay Google tiêu thụ điện năng cao gấp 3-5 lần so với trung tâm dữ liệu truyền thống. Khi chi phí năng lượng tăng, tổng chi phí vận hành hạ tầng AI cũng tăng theo, buộc các công ty công nghệ phải thận trọng hơn với kế hoạch mở rộng.

Tác động này đặc biệt nhạy cảm đối với các nhà sản xuất chip nhớ. Trong những năm gần đây, nhu cầu đối với bộ nhớ băng thông cao HBM, thành phần quan trọng trong các hệ thống GPU AI, đã tăng mạnh và mang lại lợi nhuận lớn cho các hãng Hàn Quốc như Samsung và SK Hynix.

Trong ngắn hạn, nhiều chuyên gia cho rằng rủi ro vẫn trong tầm kiểm soát do các hợp đồng cung cấp HBM thường được ký trước nhiều tháng. Tuy nhiên, nếu xung đột kéo dài và khiến đầu tư vào hạ tầng AI chậm lại, nhu cầu chip nhớ có thể suy yếu trong các quý tiếp theo. Điều này có thể kéo theo một chu kỳ điều chỉnh mới đối với toàn bộ ngành bán dẫn toàn cầu.