Đất hiếm trở thành tâm điểm trước cuộc gặp Trump – Tập, Mỹ có thể tiếp tục phụ thuộc vào Trung Quốc đến những năm 2030

Đất hiếm được dự báo sẽ là một trong những trọng tâm của cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Theo Reuters, Mỹ được cho là sẽ tiếp tục phụ thuộc vào Trung Quốc về đất hiếm cho đến tận những năm 2030, bất chấp việc năng lực khai thác và chế biến trong nước đang nhanh chóng được mở rộng. Sự mất cân đối này sẽ tiếp tục là một thách thức quan trọng đối với Tổng thống Trump trước cuộc gặp.

Áp lực đã thể hiện rõ trong dòng chảy thương mại. Financial Times cho biết lượng nam châm đất hiếm Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ giảm xuống còn 512 tấn trong tháng 8, thấp hơn 20% so với tháng 7 và giảm 13% so với cùng kỳ năm trước. Theo báo cáo, Washington cho rằng Bắc Kinh vẫn chưa thực hiện đầy đủ cam kết trước đó về việc duy trì nguồn cung liên tục.

Tranh chấp về đất hiếm cũng ngày càng gắn với những căng thẳng công nghệ rộng hơn giữa Mỹ và Trung Quốc. Reuters cho biết Bắc Kinh đang thúc giục Washington tiếp tục trì hoãn các hạn chế có thể khiến hàng nghìn công ty Trung Quốc mất quyền tiếp cận công nghệ tiên tiến của Mỹ, trong khi Mỹ muốn Trung Quốc nới lỏng các biện pháp kiểm soát đối với đất hiếm và những khoáng sản quan trọng khác.

AP lưu ý rằng AI và chip tiên tiến nằm trong số những công nghệ ở trung tâm căng thẳng Mỹ – Trung. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ tiếp tục hạn chế khả năng tiếp cận những loại chip tiên tiến nhất thế giới của Trung Quốc, trong khi các mô hình AI của Trung Quốc đang thu hẹp khoảng cách với các đối thủ Mỹ và các nhà sản xuất chip trong nước tiếp tục đạt tiến bộ.

Mỹ thúc đẩy giảm phụ thuộc đất hiếm vào Trung Quốc

Trong bối cảnh này, Tổng thống Trump đã xác định đất hiếm là một ưu tiên về an ninh quốc gia, đồng thời chỉ đạo hàng tỷ USD đầu tư vào các công ty như MP Materials, USA Rare Earth và Energy Fuels nhằm giảm sự thống trị của Trung Quốc, theo Reuters.

Những khoản đầu tư này đang bắt đầu cho thấy kết quả, nhưng sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu vẫn cho thấy mức độ khó khăn của việc tái xây dựng ngành công nghiệp đất hiếm trong nước, sau khi Mỹ phần lớn rút khỏi lĩnh vực này vào cuối thế kỷ 20. Theo báo cáo, sự phụ thuộc này cũng khiến vị thế đàm phán của Tổng thống Trump trong cuộc gặp với ông Tập trở nên khó khăn hơn.

Một khoảng trống đáng chú ý vẫn nằm ở nhóm đất hiếm nặng, được sử dụng trong các ứng dụng quân sự và hiện chỉ được Mỹ xử lý với số lượng rất hạn chế. Dữ liệu của Benchmark được Reuters dẫn lại cho thấy sản lượng các vật liệu chuyên biệt này tại Mỹ dự kiến sẽ tăng vào năm 2031, nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu trong nước.

Các chuyên gia được Reuters dẫn lời cho rằng các quốc gia phương Tây hiện có vị thế tốt hơn để giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Tuy nhiên, thay thế nguồn cung của Trung Quốc trên toàn bộ chuỗi giá trị đất hiếm vẫn khó khăn hơn rất nhiều.

Dù vậy, ngành công nghiệp đất hiếm của Mỹ đang bắt đầu mở rộng.

Reuters cho biết đầu tháng này, MP Materials đã bắt đầu cung cấp cho General Motors các nam châm được sản xuất bằng đất hiếm do chính công ty này tinh luyện. Các startup như Nth Cycle và Ucore Rare Metals cũng đang phát triển những phương pháp thay thế cho quá trình tinh luyện đất hiếm.