AI chậm lại vì thiếu bộ nhớ: Nút thắt phần cứng đang kìm hãm cuộc đua toàn cầu

Trong khi thế giới say mê những bước tiến thần tốc của các mô hình AI, một thực tế ít được chú ý đang nổi lên: hạ tầng phần cứng, đặc biệt là chip nhớ, mới chính là yếu tố quyết định tốc độ phát triển. Cảnh báo từ CEO Google DeepMind cho thấy cuộc đua AI không chỉ là câu chuyện thuật toán, mà còn là bài toán khắc nghiệt về chuỗi cung ứng.

Khi hạ tầng không theo kịp tham vọng AI

Trong một cuộc phỏng vấn với CNBC, Demis Hassabis, CEO Google DeepMind, thừa nhận rằng giới hạn lớn nhất của AI hiện nay không còn nằm ở ý tưởng hay năng lực nghiên cứu, mà ở khả năng tiếp cận phần cứng.

Các mô hình như Gemini đòi hỏi quy mô thử nghiệm ngày càng lớn, đồng nghĩa với việc cần số lượng khổng lồ chip xử lý và bộ nhớ. Để kiểm chứng một hướng nghiên cứu mới, các nhóm phát triển phải huấn luyện và tinh chỉnh mô hình trên hạ tầng tính toán cực lớn. Điều này tạo áp lực trực tiếp lên toàn bộ chuỗi cung ứng bán dẫn.

Ngay cả Google, tập đoàn sở hữu năng lực thiết kế TPU riêng và hạ tầng đám mây hàng đầu, cũng không thể hoàn toàn tự chủ. Những thành phần cốt lõi của hệ thống máy chủ AI vẫn phụ thuộc vào các nhà sản xuất chip nhớ bên ngoài.

Chip nhớ trở thành tài nguyên chiến lược

Trong bối cảnh này, bộ nhớ không còn là linh kiện phụ trợ. Nó trở thành yếu tố chiến lược quyết định năng lực cạnh tranh AI.

Quan điểm này cũng được Mark Zuckerberg, CEO Meta, từng đề cập khi nói rằng thứ các nhà nghiên cứu AI cần nhất không chỉ là ngân sách, mà là quyền tiếp cận nhiều chip xử lý nhất có thể. Việc mở rộng cụm máy chủ AI giờ đây không đơn thuần là bài toán phần mềm, mà là cuộc cạnh tranh giành tài nguyên phần cứng.

Nút thắt mang tên HBM

Trọng tâm của cuộc khủng hoảng nằm ở dòng bộ nhớ băng thông cao HBM. Đây là loại chip nhớ có thiết kế phức tạp, chi phí sản xuất cao và quy trình chế tạo khó khăn hơn nhiều so với DRAM thông thường. Thị trường hiện do ba nhà sản xuất lớn thống trị là Samsung, Micron và SK Hynix. Các hãng này phải phân bổ công suất sản xuất giữa hai mặt trận:

• Đáp ứng nhu cầu HBM khổng lồ từ các công ty AI
• Duy trì nguồn cung cho thị trường điện tử tiêu dùng như laptop, máy chơi game, thiết bị mạng

Sự mất cân đối cung cầu khiến giá thành bị đẩy lên cao. Điều này không chỉ làm chi phí xây dựng hạ tầng AI tăng mạnh, mà còn tác động đến giá sản phẩm công nghệ dân dụng.

Cuộc đua đầu tư chưa có dấu hiệu hạ nhiệt

Bất chấp rào cản nguồn cung, các tập đoàn công nghệ vẫn tiếp tục tăng tốc. Theo báo cáo tài chính quý IV năm 2025, Google dự kiến chi từ 175 đến 185 tỷ USD trong năm 2026 cho hạ tầng và chip AI.

Thông điệp từ thực tế này khá rõ ràng: lợi thế trong kỷ nguyên AI không chỉ đến từ mô hình thông minh hơn, mà còn từ khả năng xây dựng và kiểm soát hạ tầng phần cứng quy mô lớn hơn.

Cuộc đua AI đang được định nghĩa lại

AI từng được xem là cuộc chơi của thuật toán và dữ liệu. Nhưng hiện tại, cán cân đang nghiêng mạnh về phía vật lý: dây chuyền sản xuất, wafer, băng thông bộ nhớ và năng lực đóng gói chip tiên tiến.

Khi phần cứng trở thành điểm nghẽn, “người chiến thắng” không chỉ là công ty có mô hình tốt nhất, mà là đơn vị đảm bảo được nguồn cung tính toán ổn định và đủ lớn để triển khai nó ở quy mô toàn cầu. Cuộc đua AI vì thế đang bước sang giai đoạn mới: nơi phòng thí nghiệm và nhà máy bán dẫn có tầm quan trọng ngang nhau.